عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان تاکید کرد
سواد سلامت حلقه مفقوده کاهش هزینههای درمان و ارتقای کیفیت زندگی
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر اینکه سواد سلامت فراتر از توانایی خواندن و نوشتن است، گفت: ضعف در این حوزه یکی از عوامل اصلی تحمیل هزینههای غیرضروری به نظام سلامت است و ارتقای آن نیازمند نقشآفرینی جدی رسانهها و تقویت اعتماد عمومی به منابع معتبر است.
به گزارش روابط عمومی دانشکده پیراپزشکی همدان، دکتر محمدرضا امیری، مدیرگروه آموزشی کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تبیین مفهوم سواد سلامت، اظهار کرد: برای درک دقیق سواد سلامت، ابتدا باید مفهوم «سواد» را بازتعریف کنیم؛ چراکه این مفهوم در سالهای اخیر دستخوش تحول اساسی شده است.
وی افزود: بر اساس تعریفهای جدید، بهویژه دیدگاههای یونسکو، سواد دیگر صرفاً به معنای توانایی خواندن و نوشتن نیست، بلکه مجموعهای از مهارتها و تواناییها برای بهکارگیری دانش در جهت بهبود زندگی فردی و اجتماعی را شامل میشود.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان خاطرنشان کرد: در این چارچوب، فردی که نتواند از آموختههای خود در تصمیمگیریهای زندگی استفاده کند، عملاً نمیتواند باسواد تلقی شود و این موضوع در حوزه سلامت، اهمیت دوچندان پیدا میکند.
مدیرگروه آموزشی کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان، ادامه داد: سواد سلامت یا سواد اطلاعات سلامت، به مجموعهای از مهارتها از جمله توانایی خواندن، شنیدن، تحلیل، تصمیمگیری و بهکارگیری اطلاعات در موقعیتهای مرتبط با سلامت اطلاق میشود و لزوماً به سطح تحصیلات رسمی افراد وابسته نیست.
وی تصریح کرد: سواد سلامت در واقع میزان توانایی افراد در دسترسی، درک، تفسیر و استفاده از اطلاعات و خدمات سلامت برای اتخاذ تصمیمهای صحیح است و ضعف در این حوزه، پیامدهای گستردهای برای فرد و جامعه به همراه دارد.
دکتر امیری با اشاره به تبعات پایین بودن سواد سلامت، گفت: بخش قابلتوجهی از هزینههای تحمیلی به نظام سلامت، ناشی از تصمیمهای نادرست مردم در حوزه سلامت است؛ از جمله خوددرمانی، بیتوجهی به رفتارهای پیشگیرانه و استفاده نادرست از خدمات درمانی.
وی یادآور شد: این موضوع نهتنها سلامت فردی را به خطر میاندازد، بلکه فشار مالی سنگینی را نیز بر نظام سلامت تحمیل میکند که در بسیاری موارد قابل پیشگیری است.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان در ادامه به نقش رسانهها در ارتقای سواد سلامت اشاره کرد و اظهار داشت: پایین بودن سواد سلامت یک چالش جدی در حوزه بهداشت عمومی است و برای مقابله با آن، نیازمند برنامهریزی منسجم از سوی سیاستگذاران و مشارکت فعال نهادهای مختلف هستیم.
وی توضیح داد: در این میان، رسانهها بهعنوان یکی از اثرگذارترین ابزارهای ارتباطی، میتوانند نقش کلیدی در افزایش آگاهی عمومی و ارتقای سواد سلامت ایفا کنند.
مدیرگروه آموزشی کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان، خاطرنشان کرد: رسانهها به دلیل گستره نفوذ و قدرت تأثیرگذاری بالا، میتوانند هم در جهت ارتقای سلامت جامعه و هم در جهت گسترش اطلاعات نادرست عمل کنند، بنابراین نحوه عملکرد آنها اهمیت بسیار زیادی دارد.
وی ادامه داد: یکی از مفاهیم مرتبط در این حوزه، «سواد رسانهای» است که به افراد کمک میکند تا بتوانند اطلاعات درست را از نادرست تشخیص دهند و در برابر اخبار جعلی و گمراهکننده، واکنش آگاهانه داشته باشند.
وی افزود: برای تقویت این اعتماد، باید از یافتههای علمی در حوزه ارتباطات سلامت و سرمایه اجتماعی بهره گرفت و پیامهای سلامت را بهگونهای طراحی و منتشر کرد که برای مخاطبان قابل درک و قابل اعتماد باشد.
امیری خاطرنشان کرد: در نظریههای ارتباطات سلامت، عواملی مانند سادگی و شفافیت پیام، اعتبار منبع، تناسب فرهنگی و انتخاب کانال ارتباطی مناسب، از عناصر کلیدی در اثربخشی پیامهای سلامت محسوب میشوند.
مدیرگروه آموزشی کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان، تأکید کرد: ایجاد و تقویت کانالهای ارتباطی معتبر، بهویژه توسط نهادهای دولتی که به دنبال منافع شخصی نیستند، میتواند نقش مهمی در افزایش اعتماد عمومی به اطلاعات سلامت داشته باشد.
وی با ارائه توصیهای به رسانهها اظهار کرد: با توجه به اهمیت سلامت جسمی و روانی در جامعه، رسانهها باید میان اطلاعرسانی سلامت و ملاحظات تجاری مرز مشخصی قائل شوند.
وی افزود: هرچند تبلیغات بخشی از فعالیت رسانهای است، اما نگاه صرفاً تجاری به موضوعات سلامت، میتواند به اعتماد عمومی آسیب بزند و در نهایت، اثربخشی برنامههای حوزه سلامت را کاهش دهد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: مسئولیتپذیری رسانهها در این حوزه، یکی از پیششرطهای اساسی برای ارتقای سواد سلامت و بهبود وضعیت سلامت جامعه است.
- لینک این مصاحبه در وب سایت رسمی وزارت بهداشت:
نظر دهید